Damien Jurado in de Verkadefabriek

De lat ligt hoog na de eerste avond van het FabrIQ-Festival in Den Bosch, waar we verwarmende folk en een imposante, multidisciplinaire rockshow voor de kiezen kregen. En dat waren alleen nog maar de Nederlanders plus enkele Zweden die al indruk maakten. Voor de uitgebreidere dag twee in de Verkadefabriek en poppodium W2 (een voormalige sigarenfabriek, vandaar) staan op het programma onder andere Damien Jurado – voor het eerst met band -, Francis, Chad VanGaalen en Xiu Xiu. Op papier beloofde dat al volop moois, en in de praktijk is het gelukkig niet anders.

We stappen de tweede dag in bij de Californische songschrijver Cass McCombs, in de theaterzaal van de Verkadefabriek. Veel is er niet bekend over de mysterieuze muzikant: hij schijnt een nomadenbestaan te leven en laat hier verder zelf ook niet veel over los. Het is eigenlijk alleen maar passend dat hij vandaag in het volslagen donker speelt, met slechts spaarzame verlichting die na het eerste nummer nog verder teruggeschroefd moet worden. Als halverwege het optreden vanuit het publiek 'Turn on the lights!' wordt geroepen, komt daar zonder aarzeling de reactie 'aaah, shut up!' van de muzikant op terug. Hij doet het erom, test het publiek uit, ook met de herrie die hij soms ineens uit zijn gitaar tovert.

Op muzikaal vlak is het interessant om te horen dat McCombs' muziek toch zo stevig geworteld is in traditionele roots- en countryrock, iets dat op zijn albums toch een stuk minder naar voren komt. Het optreden begint met een uitgesponnen en sober countrynummer, waarbij het even duurt voordat de ietwat binnensmondse zang inkomt, niet geholpen door schokken die de muzikant blijkbaar van de microfoon krijgt. Lapsteel en orgel staan op het podium en vooral de manier waarop die twee met elkaar resoneren is heerlijk.

Toch houden steeds meer mensen het voor gezien, een deel van het publiek trekt de eigenzinnige McCombs niet. Het optreden is compromisloos, maar dat maakt het juist interessant. Hij is duidelijk de leider van de band op het podium; geeft aanwijzingen, bouwt spanning op en staat daarmee ook boven het publiek dat vanaf de tribune op hem neer kijkt. Wie wel tot het einde blijft zitten, wordt getrakteerd op een zeer mooie, slepende versie van County Line, nog hypnotiserender dan op plaat.

We lopen tussendoor even binnen in het café van W2 om een paar liedjes van Crappydog mee te pikken. Visueel ziet het er allemaal erg mooi en rustiek uit: licht dat uit de contrabas komt, een joekel van een bassaxofoon, lompe drums en een verrot, versterkt akoestisch gitaargeluid dat vaak met slide bespeeld wordt. Maar pakken doet het niet helemaal op dit tijdstip, ook door de vele flauwe grappen die tussen de nummers door voorbijkomen. Het groepje mensen dat zich hier verzameld heeft lijkt daar gelukkig minder moeite mee te hebben.

We keren dus snel terug naar de Verkadefabriek voor het optreden van Damien Jurado, die samen met zijn nieuwe band Jacket Summer voor een integrale uitvoering speelt van laatste plaat Maraqopa (zonder twijfel al Triple AAA-waardig bevonden). Het is de eerste keer dat we hem met volledige band achter zich zien en het blijkt een wonderlijk sonische ervaring. De zeer fraaie arrangementen van de Maraqopa-liedjes worden indrukwekkend vertaald naar deze podiumsetting met een extra gitarist, bassist, drummer/percussionist en toetsenist die ook het livegeluid bewerkt met effecten. Het geluid is de arrangementen van Richard Swift en Jurado meer dan waardig.

Ondanks een uitgebreidere podiumbezetting draait het optreden toch nog steeds onverminderd om de man met zijn gitaar. Het optreden van Jurado is groots in alle intimiteit. Zijn stem klinkt zelfs indringender wanneer zijn medemuzikanten kracht bijzetten. Opener Nothing Is The News klinkt als een gedrogeerde bluesrocker en vanaf het moment dat de band invalt, laat het kippenvel drie kwartier niet meer los. Telkens verheug je je op het volgende nummer van Maraqopa, omdat je benieuwd bent naar hoe die versie live zal uitpakken. Zo kan een integrale uitvoering van een plaat dus wél verrassend werken. Richting het einde van de set wordt de invulling van de nummers iets spaarzamer, totdat Everyone a Star flink wordt uitgebouwd tot een psychedelische soulrocksessie en onbekend (nieuw?) werk het optreden beëindigt. Het s een en al bezieling met de zanger die alles geeft. Damien Jurado vindt zichzelf live ook opnieuw uit en blijft intussen al vijftien jaar even relevant. Onbetwist hoogtepunt van de dag.

Na deze emotionele piek is het optreden van het Zweedse Francis gelukkig iets luchtiger. Het is een erg hechte liveband met overtuigende zang en een lekker zaalgeluid. Ook mooi: de leden van Idiot Wind staan voor het podium van W2 mee te springen. De zang heeft wel iets weg van Beach House’s Victoria Legrand, met scherpe theatrale uithalen. Over het geheel is het geluid van deze band echter een stuk minder dromerig en juist hoekiger en steviger. Francis jaagt langs een reeks strakke indierocknummers. Petra Mases is ook nog eens een erg goede frontvrouw: ze bespeelt de band, zoekt de interactie op met het publiek – in lieflijk kneuterig Engels met Scandinavisch accent tussen de nummers door. De helft van de tijd zwalkt ze over het podium, hangt aan bandleden en staat ze op de bassdrum, de andere helft tovert ze de mooiste melodieën uit haar piano. De hoempapa vibe die soms om de hoek komt kijken is misschien wat minder gepast, maar verder blijkt Francis een fijne nieuwe ontdekking.

Chad VanGaalen gooit het vervoglens over een iets andere boeg en creëert een downtempo, vol en warm geluid met slechts twee gitaristen op het podium. Hoewel de benaming 'gitaristen' eigenlijk veel te beperkt is voor de twee: VanGaalen zelf heeft namelijk een bassdrum voor zich staan en bespeelt zijn gitaar vaak met een shaker, met verder gebruik van toetsen en mondharmonica. De band maakt gemoedelijke huiskamer-indiepop, met VanGaalen als een soort eigenwijze zoon van Neil Young, vooral als zijn mondharmonica eraan te pas komt, en met liedjes die meteen blijven plakken. Dit is americana geüpdate naar 2012; het vindt zowel aansluiting bij folk en country als de hedendaagse indiescene en had net zo goed een zijproject van Fleet Foxes kunnen zijn. Zo wordt inmiddels aardig duidelijk dat bij elke show op dit festival de meer dan bovengemiddelde kwaliteit de standaard is.

Uit de stilte borrelen richting het einde van de avond schurende klanken van drumstokken over de randen van bekkens en strijkstokken over gitaren op, samen met de bevende stem van Jamie Stewart. Inderdaad: Xiu Xiu is opnieuw doordrenkt in wanhoop deze avond. De band zet een onconventionele show neer die nooit de makkelijke weg rechtdoor kiest. Het is een uitdagende afsluiter die voor sommigen teveel lijkt, het niet meer in grote getalen aanwezige publiek dunt nog iets verder uit terwijl de soms stevige rockshow er toch mag zijn. Halverwege speelt de band een cover van Joy Division's Ceremony en valt ineens op hoeveel het geluid van de band leunt op new wave, samen met het schelle geluid van een band als Smashing Pumpkins. Het levert een imposante geluidsmuur op, ook als de band afsluit met de Xiu Xiu-klassieker I Love the Valley OH! van Fabulous Muscles. Opnieuw worden we diep geraakt.

Het is in al zijn eigenzinnigheid een typerende afsluiter voor deze FabrIQ-hoofddag, met toch een aantal behoorlijk uitdagende acts. Van ons mag er gedurende het jaar gerust meer van dit soort geprogrammeerde festivaldagen voorbij komen in Den Bosch. De fraaie locaties zijn er en het publiek weet de weg blijkbaar ook prima te vinden. Maar dat is een andere discussie. Feit is dat Den Bosch weer een zeer mooi muzikaal weekend heeft beleefd. FabrIQ wist voor de derde keer op rij in alle intimiteit heel wat grootsheid te herbergen.

Kijk naar enkele live-video's van Damien Jurado's optreden door Koen Gijsbers.

cass mccombs, chad vangaalen, damien jurado, fabriq, francis, xiu xiu