Spinvis live op Crossing Border 2011. Foto: Leonie Jansen

Met drie fraaie shows van de eerste volle Crossing Border-dag die nog nagonzen in het hoofd (Laura Marling, Lanterns On The Lake, St. Vincent), leent de zaterdagavond zich net wat meer tot zappen langs verschillende optredens die elkaar in dat compacte blokkenschema geregeld overlappen. Een band missen we in ieder geval niet van begin tot eind: Spinvis opent het bal al om 19.00 uur, als een van de weinige acts op het festival die teksten met literaire trekjes en mooie muziek inderdaad laten samensmelten. Crossing borders? Ook dit jaar leven muziek- en literatuurliefhebbers weer goeddeels langs elkaar heen. Is dat erg? Nee hoor, niet als er op beide vlakken op één festival genoeg te beleven is.

En bij Spinvis kun je dus gerust zeggen dat die twee kunstvormen elkaar wel glansrijk omarmen, dankzij die wonderlijk mooi gecomponeerde liedjes en vindingrijke, prachtige Nederlandstalige zinnen. In de Buchanan-zaal van het Nationaal Toneel-gebouw trekken Erik de Jong en zijn vier begeleiders al vroeg veel mensen die nieuwsgierig zijn naar hoe de prachtige liedjes van het nieuwe album tot ziens, Justine Keller live zullen uitpakken. Die worden op hun weken bediend: in het kleine uurtje dat Spinvis heeft is er qua ouder werk alleen plek voor Ronnie Gaat Naar Huis.

Verder maakt een stil, aandachtig publiek kennis met De Grote Zon als gewaagde opening, een uiterst zorgvuldig opbouwend Oostende en een grootse uitvoering van mogelijk Spinvis’ meest jubelende popliedje ooit: Kom Terug. Een overgang van het beklemmende, eindeloos doordreinende Club Insomnia – inclusief heftige cellosolo van Saartje van Camp - naar het breekbare Overvecht is wel heel abrupt, waarna met Kom Terug het einde van de set reeds aangebroken is. Drie kwartier is niet genoeg voor Spinvis. Voor de aankomende tournees gaat de Spinvis-liveband ongetwijfeld nog verder op zoek naar de ideale overgangen en verdere aankleding van oude en nieuwe liedjes. Deze opwarmer voor de cd-presentatie van komende week was alvast prachtig, en dat is Heel Goed Nieuws.

De even verderop gelegen Duitse Kerk is zaterdagavond het speelterrein voor een trio door oude zielen beïnvloedde singer-songwriters. James Vincent McMorrow is een van hen; hem slaan we dit keer echter over ondanks dat zijn optreden op Into The Great Wide Open afgelopen september prachtig was. Wel maken we aan het begin van de avond graag tijd vrij voor Amerikaan William Fitzsimmons, man van de zachte, subtiel met piano en gitaar ingekleurde liedjes gezongen met een zeldzaam rusige, zalvende stem als een troostende arm om je heen. Mooie, warme luistermuziek met de nodige grapjes tussendoor, voor een aanvankelijk ramvolle kerk, maar na een half uur blijken Fitzsimmons’ liedjes wel heel erg op een sfeer en klanktoon te leunen, wat in de tweede helft na ieder nummer niet verwonderlijk tot een nieuwe exodus van vertrekkend publiek leidt. Dat zorgt voor onrustig met een lawaaiige houten kerkvloer. Zonde, want Fitzsimmons weet op de mooiste momenten beslist te raken (Everything Has Changed, Ever Could). Maar inderdaad: na een half uur die troostende arm om je schouder, ben je wel uitgehuild.

Ook in de man-met-akoestische-gitaar-hoek, maar dan met een totaal andere, veel hitgevoeliger insteek, is de 20-jarige Brit Ed Sheeran, momenteel niet van de radio te slaan met zijn liedje The A-Team. Dat zorgt dus voor een flinke toeloop; opmerkelijk is daarom dat de beveiliging mensen bij de deur tegenhoudt terwijl de zaal waarin Sheeran speelt hooguit voor tweederde gevuld is. Net als je denkt dat zijn Give Me Love een zoveelste hitgevoelig, 3FM-fähig bakvissenliedje met oppervlakkige ik-hou-van-jou-tekst is, weet Sheeran te verrassen met ter plekke gesamplede loops en een hiphopbeat geslagen op de klankkast van zijn gitaar, alsof er opeens een compleet orkest met zangkoor op het podium staat.

Hij is bepaald niet de eerste die dat doet (zie ook Ben Howard, DM. Stith), maar het pakt goed uit, net als een cover van een Jamie Woon-versie van de traditional Wayfaring Stranger. Groot uitpakken met zijn radiohit doet hij juist niet: The A-Team zingt hij zonder microfoon voor een muisstille zaal. De klassieke ‘dank je wel, Amsterdam’-fout is hem hierdoor gauw vergeven. Bakvissen-folk of niet: Sheeran staat in zijn eentje zijn mannetje op het podium en weet de aandacht er goed bij te houden. Dat zou met een geliktere band om hem heen alleen maar minder kunnen worden.

Wye Oak

Zoals ondergetekende op muzikaal vlak liever de indiefolk met rauwe randjes van Amerikaans duo Wye Oak laat smaken dan de lieve hitfolk van een Ed Sheeran, valt er op het podium bij deze twee dan weer niets te halen. Sterker nog: deze Crossing Border hebben we geen band zo onverschillig, zelfs vreugdeloos op een podium zien staan als drummer/sampleman Andy Stack en gitariste/zangeres Jenn Wasner. Jammer, want het geluid dat ze samen produceren is groot en bij vlagen imposant, zoals drums en Wasner’s gitaarwerk worden versterkt door bas en orgelpartijen uit de sampler. Het doet je wel afvragen waarom Wye Oak in vredesnaam geen complete band is als Stack en Wasner live zo willen klinken. Ander probleem: lang niet alle liedjes maken evenveel indruk als Holy Holy, Dog Eyes, Plains of het wel hartverscheurende titelnummer van jongste album Civilian, waarbij Wasner op onverwachte momenten oorsplijtende gitaarherrie afvuurt op het publiek. Zulke schitterende momenten doen vergeten dat Wasner een wat beperkte zangeres is, maar ze zijn hier net te schaars om van een echt goed optreden te kunnen spreken.

Ook onmogelijk een goéd optreden te noemen: de lawaaiïge soepzooi die het nog volslagen onbekende Welshe Islet ('eiland') produceert in de uit de kluiten gewassen Buchanan-zaal. In de foyer van het gebouw staan op hetzelfde moment nota bene meer mensen naar een sessie van Spinvis te kijken, maar dat weerhoudt deze drie jongens en een meisje er niet van om er een dolle, aanstekelijke chaos van te maken, onvermoeibaar heen en weer rennend over het grote podium, alsof het een potje apenkooien is. Sinds Eurosonic begin dit jaar hebben ze wel zowaar een beetje leren spelen, zodat er zowaar iets meer richting zit in deze kakafonie van met tempowisselingen en zware tribale drums volgestouwde aanzetten tot rare mathrockliedjes. Zo blij als deze vier te keer gaan en zowaar enkele keren goed weten op te zwepen – een gitarist rent met tamboerijn in de hand en apengeluiden makend door het publiek -, dan vergeef je ze dat er van hun lastig de definiëren gekte nauwelijks chocola te maken valt. Maar dat kunnen ze niet eeuwig volhouden: debuut Illuminated People van volgend jaar (een voorproefje alhier) moet maar uitwijzen of Islet echt kans maakt om zichtbaar te blijven op de muziekradar.

Islet

Bijna van diezelfde radar verdwenen, maar plotseling glorieus te zien in een kleine zaal op Crossing Border: Sivert Høyem, voormalig zanger van het ter ziele Noorse Madrugada. Die band ontleende zijn faamm dankzij de donkere nachtmuziek en die karakteristieke prachtstem van de immer kale Høyem. Die hoeft dus ook solo alleen maar zijn mond open te doen om al indruk te maken, maar intussen blijkt hij ook een vaardige band en enkele flink intense, donkere volbloed rocksongs op zak te hebben. Niet gek: het dit jaar verschenen Long Slow Distance blijkt alweer zijn vierde solo-album te zijn. Afwisselend stevige en ingetogener nummers wisselen elkaar af (met als hoogtepunt een gedragen Prisoner of the Road), afgewisseld met enkele Madrugada-krakers als The Kids Are On High Street (hoewel zijn band hier net niet die Madrugada-intensiteit in weet te leggen) en Look Away Lucifer. Een gedegen optreden van een man die na Madrugada nog lang niet klaar is en ook in Nederland grote mensenmassa’s zou moeten kunnen behagen.

Daarvoor gebruikt Londense excentrieke alleskunner Patrick Wolf weer hele andere middelen, zo bewijst hij met zijn huidige extravagante show als slotact in de Koninklijke Schouwburg. Zijn lange gestalte in een zwart pak met wit glittergiletje bijvoorbeeld, een decor van een stad in de verte en lichtgevende huisjes en een drumplatform op het podium, plus een uitgebreide band van totaal verschillend ogende jongens en meisjes, van wie de dames raad weten met toetsen, harp en saxofoon. En zijn nog altijd vrij unieke, diepe stem. Mooi hoor, zo’n statige schouwburg met stoeltjes, maar Wolf vindt het maar niks dat iedereen er zo stijf bij zit, op de kleurrijk uitgedoste hardcore fans vooraan na dan. Gelukkig heeft hij songs als Time Of My Life en het onbezorgde The Magic Position in huis om het publiek op te zwepen, geholpen door een rondje rennen door de zaal en knuffels van vrouwelijke fans in ontvangst nemen. Het album-tweeluik The Bachelor en Lupercalia van de afgelopen twee jaar mag wat zwaarder op de maag liggen en je moet weliswaar tegen een forse dosis theatrale aanstelleritis kunnen, maar dan blijkt Wolf ook de alles behalve gewone, opbeurende afsluiter van een gevarieerd muziekweekend in het Haagse, waar de hoogtepunten echter vooral op de eerste avond te zien waren.

Zelfs al blijven literatuur en muziek op Crossing Border ondanks de festivalnaam toch wat langs elkaar leven en zouden gedateerde boekingen als Heather Nova, Cake en Gavin Friday niet nodig moeten zijn, met deze formule en zo’n gemixt publiek als je zelden ergens anders ziet, kan dit festival nog vele jaren mee. Nu nog iets doen aan de hier en daar matige logistiek: zalen voor ‘vol’ verklaren terwijl je achterin rondjes kan fietsen blijft vreemd, al bleven drama’s zoals rond The National vorig jaar (gebouw uur van tevoren afgesloten) gelukkig uit. Daar tegenover is de Duitse Kerk als podium voor intieme muziek hopelijk een blijvertje en is de grote zaal van de Schouwburg immer ideaal voor ingetogener muziek die de aandacht vergt. Daar blijven we graag in terugkomen, terwijl het festival naast Den Haag en Antwerpen volgend jaar ook Enschede zal aandoen...

James Vincent McMorrow