Concertverslag: Wilco weet achteloos te verbluffen in Utrechts Vredenburg
Archieffoto: peteSwede (CC)
Zou het ooit als ‘gewoontjes’ kunnen gaan aanvoelen? Het voor de zoveelste keer zien van een hors catégorie goede liveband, eentje die je al vaak heeft weten te verbazen maar met wiens klasse je inmiddels na vijf, zes keer wel bekend kent? We noemen Wilco rond songschrijver Jeff Tweedey, rotsvaste rootsrockband met volop experimenteerdrang uit Chicago? Dat zijn wel weer genoeg vragen aan het begin van wat op deze plek een volgende lofzang op een concert van de live zelden geëvenaarde Amerikaanse band gaat worden.
Om er op te antwoorden: zelfs al zijn bepaalde ‘trucs’ dan wel live-uitvoeringen van oudere Wilco-liedjes uit het oeuvre inmiddels bekend en in de afgelopen jaren nauwelijks gewijzigd, Jeff Tweedy en zijn vijf partners in crime hebben zondagavond de Nederlandse aanhang opnieuw op een prachtige, virtuoze manier weten te verbluffen met een ongekende mix van technische krachtpatserij en uitsluitend prachtige liedjes. Voorlopig is daar dus nog niets gewoons aan.
Voor het eerst slaat de Wilco-karavaan bij een albumtour – dit keer ter ere van het zeer goede achtste album The Whole Love - de Amsterdamse Paradiso een keertje over en is de groep zondagavond te zien in de grote Utrechtse kubus van Vredenburg Leidsche Rijn (en de maandag erna in 013). Iets meer een theater-achtige setting dus, waarin eerst voorprogramma Jonathan Wilson mag laten horen wat hij zoal in zijn mars heeft. En dat is al heel wat, zo bewijst hij met een handvol uitgesponnen nummers van zijn album Gentle Spirit van dit jaar, waarop veel ontspannen, bijna vredige indiefolk op te horen is.
Live wordt de man met een aangename fluisterstem versterkt met liefst vijf begeleiders en weten zij bijvoorbeeld te verrassen met een sprankelende uitvoering van Desert Raven, voorzien van een prachtig speels motiefje van vier kraakhelder klinkende gitaren. Een tweede psychedelischer helft van de set is ook sterk, hoewel iets lastiger behapbaar voor het nog binnenstromende publiek. Wilson geeft echter alle reden om ook zijn eigen Nederlandse shows in februari te gaan bezoeken en om Gentle Spirit nog eens vaker op te zetten, ook al is zijn plaat wat lang van stof.
Als Wilco dan bezit neemt van het grote podium, wordt meteen duidelijk dat Tweedy en co. weer eens niet voor een hapklaar concert gaan. Gelukkig niet zeg. Genoeg andere bands zouden ermee op hun bek gaan, een optreden openen met een verstild folkliedje van twaalf minuten. Wilco weet binnen luttele minuten volkomen achteloos te ontroeren in het sfeervol halfduister, met dat lange The Whole Love-slotstuk One Sunday Morning (Song For Jane Smiley’s Boyfriend). De zeer subtiele, tergend mooi aanzwellende opbouw er live zelfs nog een tikje beter uitkomt, voor een zaal die de adem lijkt in te houden.
Terwijl na die twaalf minuten de laatste akoestische gitaren en verdwaalde pianoklanken wegsterven, komen de geluiden uit het zowel op muzikaal als emotionele vlak ontregelende Yankee Hotel Foxtrot-liedje Poor Places bekend voor, met een noiseclimax waarin de band voor het eerst deze avond doet lijken alsof er een straaljager dwars door de Rode Doos raast. De spectaculaire opening van dit concert is compleet met dat andere meesterstuk op The Whole Love: dwarse opener met enorme rockfinale Art Of Almost, waarin onverslaanbare meestergitarist op links Nels Cline voor het eerst (en niet voor het laatst) de show mag stelen met een spastisch gespeelde solo.
Terwijl Wilco het na dit jaw dropping eerste half uurtje een iets gangbaarder ‘kop houden en liedjes spelen’-modus inzet, betekent dat toch echt niet dat het vanaf nu alleen maar minder wordt. Het is Cline die naast Jeff Tweedy geregeld alle aandacht opeist met halsbrekende solo’s: Sky Blue Sky-hoogtepunt Impossible Germany blijft live een waar genot. Of de magere gestalte blijft juist op zijn eigen eilandje waar hij de grote ontregelaar mag uithangen, met porties verwoestende gitaarnoise of ontregelend gepriegel in melodieuze rockliedjes als het nieuwe Dawned On Me of Summerteeth-klassieker A Shot In The Arm, waarin we overigens drummer Glenn Kotche zelden zo genadeloos zijn vellen en cymbalen zagen toetakelen. Frontman Jeff Tweedy – vanavond met keurig hoedje op – lijkt intussen zijn kalme, hoewel zoals gewoonlijk wat nurkse zelf te blijven. “Tja, ik weet niet wat ik moet zeggen. Het klinkt hier allemaal zo goed dat ik het niet wil verpesten door stupid shit te vertellen zoals dit.” Gelijk heeft hij, al is het in de zeik nemen van mensen in het publiek die wat brullen misschien niet zo netjes.
Om even terug te komen op de vragen aan het begin van dit verhaal: zelfs al hebben we Wilco al vaker die wonderlijk in elkaar stekende, allerlei verschillende kanten op bewegende liedjes van klassieker Yankee Hotel Foxtrot (2002 alweer) horen spelen, al die mysterieuze bijgeluiden uit de apparatuur van de twee toetsenisten Mikael Jorgensen en Pat Sansone in I Am Trying To Break Your Heart of het donkere Radio Cures (beiden in de gestripte basis sobere akoestische liedjes) blijven live verwonderen en de oren prikkelen. Ook de manier waarop rustieke ballade Via Chicago al jaren met gigantische bakken dissonant lawaai wordt opgeblazen terwijl Tweedy onverstoorbaar doorspeelt en –zingt: het lijkt onderhand misschien een trucje, de fan die Wilco vaker zag heeft het meerdere keren gehoord, maar het is wel een van zo’n muzikaal vernuft dat je mond weer openvalt. De afwisseling met rechtlijniger momenten waarop Wilco met drie gitaren op een rij onovermeesterbaar staat te blazen, is perfect. Nieuwe liedjes Born Alone, Standing O en I Might lijken nieuwe live-favorieten, Handshake Drugs en Jesus Etc. zijn dat al, terwijl de frivolere kant van Wilco naar voren komt met het lieflijke Hummingbird of het speelse Capitol City, bijna een vrolijke ragtime tune vol fietsbellen en kerkklokken.
Als we deze avond in Utrecht al iets misten, dan waren het hooguit nog wat meer ingetogener liedjes van The Whole Love in de lijn van de opening (Sunloathe of Black Moon bijvoorbeeld) of Wilco’s eigen softrockplaat Sky Blue Sky, voor nog wat vleugjes ontroering. En om de een of andere reden komt de toegift na ruim anderhalf uur spelen wat gehaast over, met wel heel gejaagde versies van I’m The Man That Loves You, War On War, I’m A Wheel en mooi Being There-oudje Someday Soon. Alsof het concert in Vredenburg ook echt om 23.00 uur afgelopen moest zijn; een deze keer nét niet geëvenaard marathon-optreden van dik 2,5 uur zoals een vorige keer in Paradiso zit er daarmee even niet in. Maar dat is uiteindelijk muggenziften op de vierkante millimeter, na wederom zo’n magistraal concert van een van de beste livebands die er op dit moment op deze aardkloot zijn. Dat Wilco in deze vorm en bezetting nog maar lang, heel lang door mag gaan en ons geregeld mag blijven komen verbazen én genieten.
Wilco speelt deze maandagavond nog in 013 in Tilburg, waar gek genoeg nog kaarten voor beschikbaar zijn. Op 1 maart 2012 keert Wilco terug naar Nederland voor een concert in de Groningse Oosterpoort. Lees ook het verhaal over Wilco van Johan Gijsen, de programmeur - en zelf groot Wilco-fan - die de band deze tour naar Vredenburg haalde.
