Er hangt magie in de lucht op Into The Great Wide Open
Na maanden ernaar uitkijken, is ‘ie dan gearriveerd: de 'cruciale derde' editie van Vlielands festival Into The Great Wide Open. De editie die dankzij twee eerdere spannende muziekaffiches, al dan niet digitale mond-tot-mond-reclame en verhalen over een uitzonderlijk plezierige, gemoedelijke sfeer op een koude dag in december meteen uitverkocht. In luttele uren tijd, ondanks een flinke ticketprijsverhoging om het festival überhaupt te kúnnen houden. Begrip hiervoor was er kortom volop, op z’n zachtst gezegd.
En ja, eigenlijk maakt zich alweer een blij gevoel van je meester op het moment dat je in de haven van Harlingen op die boot stapt, die jou naar Vlieland zal brengen. Zo’n redelijk kleinschalig muziekfestival met een wederom niet alledaagse, best breed georiënteerde line-up - inclusief avontuurlijke randjes – en dito aankleding, op een mooi eiland met een geheel eigen sfeertje, waarvoor je een echte inspanning moet leveren om er te komen… Dat is onherroepelijk specialer dan met z’n allen op een drafbaan of een stuk polder in Flevoland staan. Vooruit, een vergelijking die vanwege verschil in massaliteit eigenlijk mank gaat, maar u begrijpt vast wat ik bedoel. En bezoekers lezen hier al helemaal niets nieuws.
Komen we terug bij die 'cruciale derde aflevering': om wat verder te professionaliseren zonder de sfeer van de afgelopen jaren aan te willen tasten, zijn er ten opzichte van vorig jaar slagen gemaakt om de bezoeker nog wat meer ruimte te geven: het festivalterrein op het sportveld van kampeerterrein Stortemelk is een flink stuk vergroot, tot in de bomenrijen in de er langs staan. Zo is daar ook meer plek voor een ruimer aanbod aan lekkere hapjes: standaard festivalvoedsel is op het veld intussen nog steeds nergens te vinden, wel tapas, oriëntaalse hapjes, vis, coq au vin, paella, sushi, vers belegd pizzabrood, worteltaart en meer verfijnder spul. Soms prijzig – een biologische hamburger voor 7,50 euro is eigenlijk over het randje -, maar massaproductie vind je hier niet of nauwelijks en alle ingrediënten moeten ook nog eens van het vaste land komen.
Ook flink verbeterd: het Naar Buiten-podium in het bos tussen camping en dorp, waar donderdag Hanggai al optrad. Zeker als het duister is ingevallen is het een prachtig gebied, met in verschillende kleuren uitgelichte bomen, stromend water in manden, kleine horeca in houten stalletjes en andere mooie versieringen. En dan vind je in de buurt ook nog eens het nachtelijke Art Trail, met licht- en projectiekunst en uitgelichte installaties tussen de bomen, er allemaal prachtig uitziend.
Het mag kortom duidelijk zijn dat de omstandigheden om te beginnen alweer ideaal zijn, maar waarom zijn we hier ook alweer met z'n allen bij elkaar gekomen? 'Voor de sfeer', ja, maar laten we het ook eens over de muziek van de openingsdag hebben. Onderhand kun je als bezoeker ook wel aanvoelen wat nu een beetje 'Great Wide Open'-muziek is, of wat er niet zou passen. Metal op een rustiek eiland, dat past natuurlijk sowieso niet, een beetje vuige rock 'n roll met een retrogevoel dan weer wel. Mogen we dan eerst heel even klagen dat deze eerste festivaldag muzikaal een beetje valse start kent? Wij houden zeker bij tijd en wijle van de stroming met dat rare etiket 'wereldmuziek' (lees: alles wat Aziatisch en Afrikaans is of aanvoelt), maar de Zuid-Afrikanen van Bantu Continua Uhuru Consciousness (BCUC) die het festival openen op het sportveld, maken er een waanzinnig potje van. Pogingen tot grooves swingen niet en zeuren minutenlang door, melodietjes zijn kinderlijk, de zang is slecht en na een kwartier wilden we de man die continu op zijn neusfluitje blies met liefde zelf van het podium halen. Festivalpubliek valt normaal gesproken heel snel voor Afrikaanse muziek, maar je begrijpt waarom hier niet het eerste feestje van de dag ontstaat.
Kort hierna zit het ook op het Naar Buiten-podium even niet mee: ondergetekende moet toch de mooie folkliedjes van het aan Black Mountain gerelateerde Lightning Dust missen: band en apparatuur zijn laat op het eiland gearriveerd, waardoor de start van het optreden erg uitloopt. En laat Neerlands indierocktrots Bettie Serveert nu wel op tijd beginnen, met een complete uitvoering van het eerste, best legendarische Bettie-album Palomine nog wel, met voor de gelegenheid originele drummer Berend Dubbe terug achter de kit. Zoals gitarist Peter Visser ons begroet ('Hallo rakkers, wat zijn jullie groot geworden!'), om daarna het eerste Palomine-liedje in te zetten, besef je dat Bettie Serveert misschien de juiste openingsact was geweest.
Qua livegeluid van de net twintig jaar geworden band is het ook weer even helemaal 1992, het jaar dat Palomine uitkwam en de band ook meteen in Amerika aan de bak kon. Wie is dat daarna nog gelukt? In de net als op plaat losjes gespeelde liedjes klinken de gitaarsalvo’s van Visser gruizig en vuil, al overschaduwen ze nooit of te nimmer de fraaie melodieën in de liedjes die de oudere fans al zolang koesteren. Opeens valt op dat 'hitjes' Tomboy en Kids Allright van het tijdloze soort zijn – in deze zin echt geen vies woord – en mooier nog: dat de zeer herkenbare stem van zangeres Carol van Dijk nog niets aan kracht heeft ingeboet en nog net zo klinkt als twintig jaar geleden. Een erg mooi optreden met een nostalgisch, maar zeker geen ouwe-zakken-tintje. Leuk detail: openingsnummer Leg wordt juist als laatste gespeeld. Visser: 'Omdat die zo moeilijk is.'
Vanaf nu zijn we echt los, en The Fresh & Onlys uit San Francisco ook. Met een stapel EP’s en een kort album van vorig jaar tourt deze gitaarband met een hang naar galmende sixties garagepop de wereld rond. Eerder dit jaar op Primavera nog wat bedeesd en tam, vandaag in het zaaltje van campinggebouw De Bolder gaat het er vanaf de eerste tot de laatste, veertigste minuut buitengewoon fel op. Zo snel achter elkaar gespeeld hoor je dat The Fresh & Onlys al een hele stapel goede liedjes heeft, die live stukken steviger klinken en in hoog tempo worden gespeeld, nagenoeg in het duister. Jammer dat veel mensen liever buiten zijn: eigenlijk is de Bolder veel te leeg voor deze band. Overdonderende set.
De aardige Engelse lads van Pete and the Pirates zijn na dit onverwachte geweld eigenlijk wat tammetjes, maar krijgen op het veld wel flink wat handen op elkaar, met een stapel catchy Britpop-liedjes (United voorop) en rustiger stukjes die steeds meer aan Belle and Sebastian doen denken. Jammer dat dichterbij het podium het geluid gek genoeg wat dunner klinkt en om het hele veld mee te krijgen, zouden Pete en zijn vrienden toch iets minder moeten stilstaan. Dat past ook niet bij de meeste van hun liedjes.
Al met al een leuk optreden, maar wandelend richting het bospodium maken we ons op voor niets minder dan magie. En jawel, we krijgen ook magie in deze licht surrealistische omgeving, eerst met het artist in residence-project Seeljocht (Zeelicht): een experimenteel project met onder andere Peter en Heather Broderick, Nils Frahm, Greg Haines en Piiptsjilling op het podium, aangevuld met mysterieuze videokunst. Het gezelschap was in juni op het eiland om deze voorstelling te maken, dat zich op dit tijdstip met 500, 600 mensen voor hen in alle pracht ontpopt. Hier gaat het niet over liedjes, maar over modern klassiek getinte stukken; muziek waarin juist momenten van stilte zo belangrijk zijn. Spaarzame pianoklanken met onrustig aanzwellend elektronisch geroezemoes op de achtergrond, terwijl we op de schermen minutenlang een kever zien kruipen, of een blauwe beker die in de muzikale finale met beats en een grootse, tastbaarder melodie oneindig blijft rollen over het strand. Pretentieus, zullen sommigen vinden. Dat mag, en dit is zeker muziek annex geluidskunst die de aandacht vergt, maar eenmaal volledig in Seeljocht gezogen, is er geen ontkomen aan. Moeilijke, niet te snappen muziek? Onzin, dit artistieke gevoel van Vlieland, zoals deze artiesten het hebben vertaald naar hun muziek en kunst, moet voor eilandbezoekers meer dan herkenbaar kunnen zijn. Wat een uitdagend, schitterend project.
En dan is het nog niet gedaan met de betovering: drie vraagtekens stonden er in het tijdslot op het Naar Buiten-podium ná Seeljocht. Het gerucht dat het wel dEUS moet zijn zorgt niet verwonderlijk voor een massaverhuizing in het donkere bos. Zij die aanwezig zijn – en iets kunnen zien op dat lage podium – zijn getuige van een intieme set van Tom Barman en co., met een greep uit de mooiste rustige liedjes uit het oeuvre van de grote Belgische band. Dus slaat de kippenvel meteen hard toe met opener Right As Rain, en krijgen we héél beheerst en indrukwekkend vakkundig gespeelde versies van Magdalena, Nothing Really Ends en oudere liedjes Serpentine en Little Arithmetics. Zulke warme, voor dEUS uitzonderlijk gevoelige uitvoeringen in deze bijzondere omgeving: jawel, dan blijft die met Seeljocht reeds opgeroepen magie met gemak hangen boven de hoofden van het publiek.
