Review: Fleet Foxes - Helplessness Blues
'Moeilijke tweede’, kent u die uitdrukking? Die in de popjournalistiek tot op het bot afgekloven term om de opvolger van een succesdebuut afkomstig van een inmiddels behoorlijk grote band te brandmerken. Kan slaan op een muzikaal minder toegankelijk of simpelweg minder sterk tweede album, dan wel op de problemen waarop de band in kwestie stuitte bij het maken, al dan niet onder de verstikkende druk van een label.
Enter die ‘moeilijke tweede’ waar muziekliefhebbers en critici in dit eerste halfjaar van 2011 misschien wel het meest naar uitkeken: Helplessness Blues van Fleet Foxes, de band onder leiding van bebaarde folkie met kristalheldere stem Robin Pecknold die met het debuut Fleet Foxes de wereld twee jaar terug terecht naar adem deed happen met warme folkliedjes gouden zangharmonieën in de allerbeste Crosby, Stills, Nash & Young en de Beach Boys.
Never change a winning recipe, dus is er op de opvolger in de basis weinig tot niets veranderd. Zelfs het artwork is wederom een kunstwerk. Pecknold’s stem neemt de leiding in de bij vlagen nog steeds ongekend mooie samenzang, in veelal akoestisch getoonzette folkliedjes, beide overgoten met dikke scheuten galm. Dat hoor je direct in nostalgisch aanvoelende, troostende arm-om-de-schouder-plaatopener Montezuma.
Een van de voorzichtige verschillen met het debuut: de muziek mag een enkele keer wat vlotter en uitbundiger klinken, ook al blijft de teneur in Pecknold’s teksten somber. Dat levert wel direct de mooiste liedjes van de plaat op; eerder gehoorde liedjes Helplessness Blues, Battery Kinzie en slotnummer Grown Ocean. Liedjes met meer vaart en wat pit, zonder dat Fleet Foxes nu meteen qua bombast en grootse gebaren een band als Mumford & Sons achterna gaat.
Want daarvoor ontbreekt dan net weer iets essentieels in die liedjes, hoe mooi en verzorgd het ook allemaal klinkt. Iets dat wel in de songs op het debuut doorklonk: een bepaalde soort vreugde of passie voor de oeroude folktraditie van de eigen muziek. In het titelnummer (middel- én hoogtepunt) en Grown Ocean hoor je dit nog het beste terug, maar geregeld klinkt Fleet Foxes hier toch wat verkrampt, wellicht veroorzaakt door het vermeende perfectionisme van de band. Er is immers lang aan de plaat gesleuteld. “So glad people are liking the album. That one was a bitch!”, twitterde Pecknold zelf afgelopen week. Inderdaad, dat horen we er toch hier en daar aan af, een flink verminderde spontaniteit.
Bovendien hebben enkele minder knappe liedjes, bijna niemandalletjes, de weg naar de plaat gevonden. Vlakkere nummers als Bedouin Dress, Someone You'd Admire of het weliswaar heel intieme Blue Spotted Tail kabbelen voort zonder echt te raken. Instrumentale stukjes en aan elkaar gekoppelde tweeluiken van half afgeronde stukken liedjes geven Helplessness Blues een fragmentarischer karakter vergeleken met de eerste plaat, waardoor het geheel minder blijft hangen. Het moment dat er bij wijze van experiment wat dissonante freejazzblazers opduiken aan het slot van onnodig lang tweeluik The Shrine/An Argument, voelt ronduit geforceerd en overbodig aan. Als in: ‘Kijk eens, we doen niet precies het zelfde! We hebben ook nog wat geëxperimenteerd in de studio!.’ Daar staat dan wel weer een heerlijk wiegend walsje als Lorelai tegenover, dat wel weer een van de mooiste dingen is die Fleet Foxes tot nog toe maakten.
Zodoende heeft 'moeilijke tweede' - en nu smijten we dat afgekloven bot echt bij het grof vuil - Helplessness Blues beslist z'n wonderschone momenten en zeker een half dozijn prachtige liedjes, maar klinkt het geheel net zo goed nogal vreugdeloos, onevenwichtig en misschien zelfs té bloedserieus. Hoe perfectionisme en druk een band meer kwaad dan goed kunnen doen: Helplessness Blues is lang niet het meesterwerk geworden dat het debuut nadrukkelijk leek te beloven.
Fleet Foxes speelt later dit jaar onder meer op Haldern Pop en Lowlands.
