Brute schoonheid bij ongelooflijk Godspeed You! Black Emperor in Paradiso
Foto: Kmeron (CC)
Na de wereld in een periode rond het jaar 2000 te hebben verrast dan wel uitgeput met intense, veelal ellenlange composities op verscheidene albums en EP’s, vaak vergezeld door linkse politieke statements, was het in 2002 voor het Canadese collectief Godspeed You! Black Emperor opeens over en sluiten. Na het voorgoed oprekken van de grenzen van de instrumentale, melodieuze postrock met heftige lawaai-errupties, was het blijkbaar genoeg geweest. Goed, enkele afsplitsingen en dan vooral zijproject A Silver Mt. Zion onder leiding van Godspeed-gitarist Efrim Menuck wisten de afgelopen jaren ook enkele keren indruk te maken, maar niet met zo’n hemelbestormende intensiteit.
Een concert waarbij woorden als ‘fenomenaal’, ‘weergaloos’ of ‘formidabel’ opeens dubbel banaal klinken en dit optreden van Godspeed You! Black Emperor anno 2011 zwaar tekort doen.
Bij binnenkomst met de zaallampen nog aan, klinkt er al een zware basdrone door Paradiso, wat als de lichten doven de introductie tot het lang uitgesponnen openingsstuk Albanian blijkt te zijn. Zoals er stukje bij beetje door de bandleden met zoveel beheersing meer geluid wordt toegevoegd aan deze harde drone, is alleen al razendknap. Pas na 20 minuten klinkt Godspeed You! Black Emperor voor het eerst op volle kracht en wordt er voor het eerst van akkoord gewisseld, terwijl het publiek al die tijd muisstil is gebleven. En dat blijft de komende twee uren zo.
Aan het visuele plaatje van de band op het podium is sinds acht jaar weinig veranderd. Dat hoor je althans achteraf: zelf zie ik de groep voor het eerst. Acht muzikanten, de helft zittend, maken hun muziek in het half duister, slechts onder het spaarzame licht van een tiental normale podiumlampen. Ook al is de 'podiumact' an sich nogal statisch, toch druipt de pure drang op sommige momenten nog altijd van de band af, zeker bij de hardere stukken. Het houdt na al die tijd nog een zeker mysterie rond het gezelschap in stand.
Aan zelf politieke statements verklaren op het podium doet de band anno 2011 niet meer. Er wordt sowieso slechts een enkel woord gewisseld met het publiek, pas na het eerste ruime half uur. Verder moet de muziek maar voor zich spreken, wat voor de goede verstaander geen probleem moet zijn met de mogelijkheid zulke grote porties beeldend geluid in je op te zuigen, met razende gitaren en droevige strijkers die de hoofdmoot van toon en sfeer in de stuken bepalen. En anders flitst er vast niet voor niets nog tijdens het eerste stuk het woordje ‘hope’ op het videoscherm boven de band. Een optimistischer insteek dan voorheen?
Van alle albums en EP's die de Canadezen maakten, worden deze avond wel een of meerdere stukken gespeeld. Het is daarbij ronduit wonderlijk hoe Godspeed You! Black Emperor in de composities hierna nog altijd brute gitaarnoisestormen en betoverende, sombere schoonheid zo makkelijk hand in hand laat gaan. Op dit vlak zijn onder meer het bijna minitieus zorgvuldig opgebouwde Moya en het grootse Storm – van het geprezen Levez Vos Fists Comme Antennas To Heaven-album uit 2000 – geweldige hoogtepunten. Composities die via een fluisterzacht, ontroerend-droevige melodie naar oorverdovend hard gaan, met hoge emotionele pieken onderweg daar naar toe. Ook op de hardste momenten behoudt de muziek zijn enorme schoonheid; om keer op keer rillingen van te krijgen. Een geluid nu misschien niet meer vernieuwend is, omdat het de afgelopen tien jaar genoeg is geïmiteerd door andere bands (bijv. Explosions in the Sky e.a.). Maar nooit is dit geluid geëvenaard, laat staan overtroffen. Wellicht dat mede-uitvinder Mogwai in de buurt komt, al roepen deze Schotten toch een minder onbestemd gevoel op.
En voor wie de emotionele zeggingskracht van de muziek nog niet groot genoeg is, zijn door nog de beelden boven de band; minutenlange korte films van treinreizen, zwermen vogels, een brandend dorp, de mechanische arm bij een vuilstortplaats, de aandelenkoersen... Dit alles live aan elkaar gemonteerd door een videokunstenaar die het hele optreden live met de muziek met vier projectoren bezig is; een enkele keer is het brandende celluloid zichtbaar.
Ruim twee sonisch en visueel overweldigende uren - met overigens loepzuiver geluid - en acht nummers later, als er dan eindelijk afgesloten wordt met een van de meest grootse GYBE-stukken genaamd Blaise Bailey Finnegan III – met nog steeds scherpe anti-Amerikaanse speech erin verwerkt –, is een deel van de toeschouwers uitgeput. Leeggezogen. En tegelijkertijd zielsgelukkig dat ze deze adembenemende wederopstanding van Godspeed You! Black Emperor hebben mogen meemaken. Met hooguit nog de vraag in het hoofd of dit dan echt de laatste keer is geweest. Het is aan de ene kant niet te hopen. Aan de andere kant: dan ligt binnen enkele jaren wellicht de kwalificatie ‘legendarisch’ op de loer voor deze memorabele avond.
Godspeed You! Black Emperor in Paradiso: Moya (video: Jacques Tourneur / Amsterdam Gigs)
embed
